Jak zacząć grać po pięćdziesiątce

Masz za sobą całą karierę w zupełnie innej dziedzinie. Może wychowałeś rodzinę, prowadziłeś firmę, uczyłeś, pielęgnowałeś chorych, sprzedawałeś, budowałeś albo zarządzałeś. Teraz chcesz grać i zastanawiasz się, czy to już nie za późno.

Odpowiedź jest prosta: nie za późno.

Ale... droga, którą teraz przejdziesz, różni się od tej, którą kroczy dwudziestolatek. Ta strona to rzetelny przewodnik po tej właśnie drodze: co działa na twoją korzyść, co jest trudniejsze i od czego zacząć.

Tak, ludzie naprawdę zaczynają tak późno #

John Mahoney redagował pismo medyczne, dopóki w wieku 37 lat nie wziął pierwszych lekcji aktorstwa. Miał 52 lata, gdy obsadzono go w roli ojca w serialu Frasier. Kathryn Joosten była pielęgniarką, która zaczęła grać po czterdziestce i zdobyła dwa Emmy po sześćdziesiątce. To głośne przykłady, ale użyteczniejsza prawda jest mniej efektowna: na prawie każdym planie filmowym i telewizyjnym pracują aktorzy po pięćdziesiątce, którzy zaczęli późno i zarabiają regularnie na małych i drugoplanowych rolach.

Sława po pięćdziesiątce to rzadkość. Praca po pięćdziesiątce już nie.

Co działa na twoją korzyść #

Konkurencja się przerzedza. Ogromna liczba młodych ludzi próbuje sił w aktorstwie, a większość rezygnuje po kilku latach. Gdy spojrzysz na zakres ról dla aktorów między pięćdziesiątką a siedemdziesiątką, okaże się, że na każdą rolę przypada znacznie mniej chętnych. Na casting dla dwudziestopięciolatka może wpłynąć setki zgłoszeń. Na casting dla sześćdziesięcioletniego dziadka — ułamek tej liczby. (Zobacz: Dlaczego 97 na 100 aktorów odpuszcza, żeby dowiedzieć się więcej.)

Role istnieją. Każda historia potrzebuje rodziców, dziadków, lekarzy, sędziów, policjantów, szefów, sąsiadów, sklepikarzy, księży, polityków i właścicieli mieszkań. Większość tych postaci ma ponad pięćdziesiąt lat, a większość z nich to role drugoplanowe, obsadzane od nowa przy każdym projekcie.

Reklamy kochają prawdziwe twarze. Banki, ubezpieczyciele, apteki, biura podróży, firmy spożywcze, motoryzacyjne i telekomunikacyjne sprzedają produkty starszym klientom i chcą ludzi, którzy wyglądają jak ich klienci. Reklama to jedno z najbardziej niezawodnych źródeł płatnej pracy dla aktorów po pięćdziesiątce, i rzadko wymaga długiej listy doświadczeń.

Wiesz, jak się pracuje. Przychodzisz punktualnie, słuchasz, nie robisz dramatów i rozumiesz, że plan to miejsce pracy. Reżyserzy i asystenci szybko to zauważają, a na rzetelnych ludzi spada kolejne zlecenia.

Masz za sobą życie. Wiesz, jak od środka wyglądają żałoba, problemy finansowe, duma, żal i długoletnie małżeństwo. Na ekranie widać to w sposób, który młodszy aktor musi mozolnie udawać.

Co jest trudniejsze #

Szczerość w tej kwestii teraz oszczędzi ci wielu rozczarowań później.

• Zaczynasz od zera. Twoja poprzednia kariera, bez względu na to, jak wysoka była twoja pozycja, nie znaczy nic na liście obsady. Spodziewaj się małych ról, epizodów z jedną kwestią, filmów studenckich i pracy jako statysta na początku.
• Role pierwszoplanowe to rzadkość. Większość głównych ról filmowych i telewizyjnych dla aktorów po pięćdziesiątce trafia do tych, którzy są już znani. Twój realny cel to role drugoplanowe i wyraziste epizody — i właśnie na tym większość pracujących aktorów w każdym wieku zarabia na życie.
• Dni są długie. Dzień zdjęciowy trwa często 10–12 godzin, nierzadko na zewnątrz, nierzadko nocą, z dużą ilością czekania. Bądź ze sobą szczery co do swojej energii i stanu zdrowia.
• Zlecenia przychodzą w ostatniej chwili. Możesz dowiedzieć się we wtorek, że kręcisz w czwartek. Jeśli twoja praca lub życie rodzinne nie pozwalają na taką elastyczność, będziesz tracił angaże.
• Niektórzy będą cię lekceważyć. Spotkasz ludzi, którzy uznają cię za hobbyistę. Jedyna odpowiedź to bycie przygotowanym i profesjonalnym za każdym razem.

Poznaj swój wiek ekranowy i swój typ #

Wiek ekranowy to zakres lat, w których możesz wiarygodnie wypaść na ekranie — nie twój prawdziwy wiek. Zapytaj kogoś, kto nie zna cię dobrze, na ile lat wyglądasz, i uwierz tej osobie. Potem uczciwie ustaw swój wiek ekranowy. Twierdzenie, że wyglądasz na 45 lat, gdy wyglądasz na 58, nie daje ci więcej pracy. Sprawia, że odchodzisz z castingu z kwitkiem.

Następnie określ swój typ: jakiego człowieka widzi casting director, gdy wchodzisz do sali. Troskliwa babcia, surowy dyrektor szkoły, zmęczony detektyw, zamożny biznesmen, rolnik, ekscentryczny sąsiad. Znajomość własnego typu podpowie ci, na które castingi aplikować, a które omijać. What Does It Say On Your Tin? wyjaśnia, jak to ustalić.

Czy potrzebujesz szkolenia? #

Nie potrzebujesz trzyletnich studiów aktorskich i nikt o nie nie zapyta. Potrzebujesz jednak pewnych umiejętności, zanim podejmiesz płatną pracę — casting director nie da nowicjuszowi drugiej szansy po słabym przesłuchaniu.

Dobre punkty startowe to:

• wieczorowy lub weekendowy kurs aktorstwa przed kamerą, najlepiej taki, gdzie nagrania są odtwarzane i omawiane;
• lokalny amatorski teatr, który uczy uczenia się tekstu, przyjmowania wskazówek i pracy z innymi aktorami;
• krótki kurs self-tape'ów, bo większość pierwszych rund castingów odbywa się właśnie w tej formie.

Więcej na ten temat znajdziesz w artykule Do Actors Need Training?

Zdjęcia profilowe, CV i showreel #

Zdjęcia profilowe. Muszą pokazywać cię takim, jakim jesteś dziś: aktualna fryzura, aktualna waga, zmarszczki i siwe włosy włącznie. Stare zdjęcie to najszybszy sposób, żeby zdenerwować casting directora. Zobacz: Your Headshots i What Makes a Rubbish Headshot?

CV. Na początku nie będziesz mieć wielu doświadczeń aktorskich — i to jest w porządku. Twoje wcześniejsze życie jest tu wartością. Jeśli byłeś pielęgniarką, policjantem, kucharzem, pilotem albo prawnikiem, napisz o tym: produkcje szukają aktorów, którzy wiarygodnie zagrają te zawody. To samo dotyczy prawdziwych umiejętności: jazda konna, żeglarstwo, prowadzenie ciężarówki, gra na instrumencie czy znajomość kilku języków. A CV for Beginner Actors pokazuje, jak je ułożyć, a How Can I Find More Acting Jobs with My Special Skill? wyjaśnia, jak te umiejętności wykorzystać.

Showreel. Prawdopodobnie jeszcze go nie masz. Przeczytaj What to Do If You Don't Have a Showreel Yet i How to Get Footage for Your Acting Showreel. Filmy studenckie są tu twoim największym sprzymierzeńcem: szkoły filmowe zawsze szukają starszych aktorów, bo ich studenci mają mnóstwo znajomych w wieku dwudziestu kilku lat, a prawie nikogo po pięćdziesiątce.

Skąd przyjdą pierwsze zlecenia #

• Filmy studenckie i krótkie metraże. Zazwyczaj bezpłatne lub niskopłatne, ale dają materiał do showreela, doświadczenie przed kamerą i kontakty, które mogą cię zatrudnić przy większych projektach.
• Praca jako statysta i wyróżniony statysta. To nie aktorstwo w pełnym tego słowa znaczeniu, ale uczy, jak działa plan filmowy, kto co robi i jak się zachować. Zobacz: A Day in the Life of an Extra i How to Find More Work as a Film or TV Extra.
• Reklamy. Jak wspomniano wyżej — jeden z najlepszych rynków dla twojej grupy wiekowej.
• Filmy korporacyjne i szkoleniowe. Firmy i instytucje publiczne produkują ich mnóstwo, a do tego potrzebują wiarygodnych menedżerów, klientów i pacjentów.
• Małe role w filmie i telewizji. Lekarz w jednej scenie, świadek, właściciel sklepu. Każda rola buduje doświadczenie, a doświadczenie prowadzi do większych ról.

Aplikuj na castingi pasujące do twojego wieku ekranowego i typu. Where Can I Find Castings for My Age, Gender, Location, etc? wyjaśnia, jak je znaleźć na enCAST.

Czy potrzebujesz agenta? #

Na początku nie. Większość agentów chce zobaczyć jakieś doświadczenia i showreel, zanim kogoś weźmie do portfolio. Najpierw to zbuduj, a agenta szukaj, gdy będziesz miał już coś do pokazania. Niektóre agencje specjalizują się w starszych aktorach lub w reklamie i to właśnie one są często najlepszym wyborem dla osoby zaczynającej późno. How to Find a Talent Agent przeprowadzi cię przez cały proces.

Zostaw stare tytuły za drzwiami #

To najtrudniejsza część dla wielu osób zmieniających zawód. Na planie twój reżyser może mieć 26 lat, a osoba wskazująca ci miejsce, gdzie masz stać — 22. To oni są odpowiedzialni i wiedzą, co robią. Przyjmuj wskazówki z życzliwością, nigdy nie tłumacz, jak coś robiło się w twoim poprzednim zawodzie, i nigdy nie mów ekipie, jak ma prowadzić plan. Aktorzy, którzy tak robią, nie są ponownie angażowani.

Druga strona medalu: spokojny, przygotowany i życzliwy starszy aktor to skarb dla młodej ekipy. Bądź taką osobą, a będą do ciebie dzwonić.

Uważaj na oszustwa #

Starsi nowicjusze to ulubiony cel oszustów działających w branży aktorskiej, bo zakładają, że masz oszczędności i niewielką wiedzę o branży. Prawdziwe produkcje nie pobierają opłat za udział w castingu, za umieszczenie na liście aktorów ani za zagranie w filmie. Zachowaj dużą ostrożność wobec kogokolwiek, kto sprzedaje drogie pakiety fotograficzne, „talent showcases" albo kursy gwarantujące pracę. Przeczytaj Acting Scams, zanim komukolwiek zapłacisz cokolwiek.

Pieniądze i czas #

Zachowaj źródło dochodu. Bardzo niewielu aktorów w jakimkolwiek wieku utrzymuje się wyłącznie z aktorstwa w pierwszych latach. Jeśli możesz, zachowaj pracę lub emeryturę, które pozwolą ci przyjmować zlecenia w krótkim terminie, i traktuj pierwsze zarobki aktorskie jako premię, a nie pensję.

Daj sobie czas. Dla większości ludzi mija od roku do trzech lat systematycznego aplikowania, małych zleceń i nauki, zanim płatne role zaczną przychodzić regularnie. To norma i nie różni się niczym od sytuacji dwudziestopięciolatka.

Od czego zacząć w tym tygodniu #

Zapisz się na kurs aktorstwa przed kamerą albo dołącz do lokalnego teatru. Zrób jedno uczciwe, aktualne zdjęcie profilowe. Ustaw swój wiek ekranowy zgodnie z prawdą w profilu i zacznij aplikować na filmy studenckie i castingi pasujące do twojego wieku i typu. A potem nie odpuszczaj.

Jeśli wolisz pracować po drugiej stronie kamery, zajrzyj do Moving Into Film When You're Older.