Film Oyunculuğu ve Tiyatro Oyunculuğu

Deneyimli oyuncular, filmde oynamak ile tiyatroda oynamak arasında büyük bir fark olduğunu sık sık dile getirir.

Ünlü sözüyle Michael Caine, tiyatronun "neşterle yapılan bir ameliyat" olduğunu, filmin ise "lazerle yapılan bir ameliyat" olduğunu söylemiştir.

Peki bununla ne demek istiyordu? Oyuncular bu farktan söz ettiklerinde neyi kastediyorlar?

Bu yazıda, film ve tiyatronun oyuncular ve oyunculuk açısından birbirinden nasıl bu kadar farklı olduğunu ele alacağız.

Sıra ve süre #

Bir oyun 1. sayfadan başlar, sahneleri sırayla izler ve son sayfada biter; sahnelenmesi yaklaşık 2 saat sürer.

Bir film ise tamamlanması 3 hafta veya 3 ay (hatta daha uzun) sürebilir ve çekimler çoğu zaman 27. Sahneden başlayıp 89. Sahneye, ardından 2. Sahneye geçecek şekilde, yani tamamen sırası karışık biçimde ilerler.

Bu durum oyuncu açısından şu anlama gelir: her sahnede kullandığın duyguları aklında tutman gerekir. Örneğin karakterin 23. Sahnede savunmasız hissediyorsa, üç hafta sonra 24. Sahneyi çektiğinde bir önceki sahnede bu his içinde olduğunu hatırlamalısın.

Kimi oyuncular her sahne için duygularını takip ettikleri bir tablo bile tutmaya başlamıştır.

Özet olarak: film oyuncusunun her sahnenin duygusunu kavraması ve karakterinin hikâye boyunca nasıl geliştiğini gözden kaçırmaması gerekir.

Samimiyet #

Film, tiyatroya kıyasla çok daha yakın ve samimi bir ortamdır; bunda şüphe yok.

Tiyatroda yaptıklarının, 100 metre gerideki en arka koltuğa oturmuş miyop bir seyirciye dahi görünmesi gerekir; bu yüzden abartılı hareketler ve geniş jestler kaçınılmazdır.

Oysa filmde kamera bazen o kadar yakına gelir ki tek bir göz tüm ekranı doldurur; en küçük bir kıpırdama ya da göz kırpma bile izleyicinin tamamı tarafından görülür.

Ses için de aynı şey geçerlidir. Tiyatroda sesin, karanlığın derinliklerindeki işitme güçlüğü çeken seyirciye kadar ulaşması gerekir.

Ama çekim sırasında son derece hassas bir mikrofon aldığın en hafif nefesi bile yakalayıp sinema salonuna yayabilir.

Yani sonuç olarak film oyunculuğu "daha küçük" ve "daha sessizdir". Tiyatroda tiksinti ifade etmek için başını geriye atıp yüzünü buruşturabilirsin; filmde aynı tepkiyi dudak köşesindeki anlık bir seğirmeyle yansıtabilirsin.

Özet olarak: filmde gerçek hayattaki gibi doğal oyna ve her şeyden önce küçük tut.

Tekrar çekimler #

Tiyatroda repliğini unutsan ya da bir şeyler ters gitse sahneyi yeniden oynama şansın yoktur; devam etmek zorundasın.

Filmde ise her çekimde farklı fikirler deneyebilir, ince ayarlar yaparak neyin işe yaradığını görebilirsin.

Özet olarak: filmde her sahne için birkaç farklı yaklaşım hazırla ve kendine deney yapma özgürlüğü tanı.

Aşinalık #

Laurence Olivier, Hamlet'i oynarken "Olmak ya da olmamak – işte sorduğum şey bu" deseydi izleyici ayaklanırdı.

Bunun nedeni, pek çok oyunun seyirciye son derece tanıdık gelmesidir. Birçoğu metni kelimesi kelimesine ezberden bilir.

Elbette yeni oyunlarda bu sorun yaşanmaz; bir oyuncu hata yapsa da seyircinin haberi olmaz.

Oysa neredeyse hiçbir film (oyunlardan uyarlananlar hariç) taşa oyulmuş bir metne sahip değildir. Teğmen Albay Kilgore "Sabahları napalm kokusunu takdir etmeye başladım" deseydi kimse fark etmezdi.

Evet, orijinalinin kadar etkileyici bir replik değil, ama seyirci umursamazdı.

Tabii aynı ilke karakterler için de geçerlidir. Hamlet'in nasıl biri olduğunu herkes bilir (ya da bildiğini sanır); ama Amelie'nin film gösterime girmeden önce nasıl biri olacağını kimsenin bilgisi yoktu. Yönetmen Jean-Pierre Jeunet ve Audrey Tautou onu tam istedikleri gibi yaratabilirdi.

Özet olarak: tiyatroda metne bağlı kal; filmde deney yapmak ve doğaçlamak için çok daha fazla özgürlüğün var.

Hazırlık #

Bir oyunda yer aldığında büyük ihtimalle diğer oyuncular ve yönetmenle birlikte bir prova salonunda başlarsın ve oyunu birlikte geliştirmeye koyulursunuz.

Grup olarak denemeler yapar, farklı fikirler dener, birbirinizden ilham alarak oyunu yavaş yavaş sahneye hazır hale getirirsiniz.

Bu süreçte büyük olasılıkla repliklerini de öğreniyorsundur.

Filmde ise her şey çok farklı işler.

Senaryoyu aldıktan sonra tek başına otururun repliklerini öğrenir, her şeyin nasıl görüneceğini ve her sahnenin nasıl oynanması gerektiğini zihninde canlandırmaya çalışırsın.

Çekim günü geldiğinde diğer oyuncularla belki çekimden sadece 10 dakika önce ilk kez tanışıyorsun olabilirsin. Yönetmenle sahneleri gözden geçirmek için birkaç dakikan olabilir… ya da olmayabilir de.

Sahneyi çekmeye başladığında yönetmen sana o ana kadar yaptığın her şeyi bir kenara bırakıp tamamen farklı bir şey denemeni de söyleyebilir.

Özet olarak: film senaryosunu tek başına, derinlemesine çalışman ve her sahneyi nasıl oynayacağına dair farklı seçenekler hazırlaman gerekir.

Sonuç #

Tiyatroda başarılı olduğun için ekranda da başarılı olacağını düşünme. Ya da tersini.

Bu yüzden bir ortamdan diğerine geçenler için tek bir hatırlatma: hiçbir şeyi veri sayma!

Facebook Twitter BlueSky Copy Link Threads LinkedIn WhatsApp Email Telegram

Bu sayfayla ilgili sorular mı var?

Buradaki bir bilgi eksik veya güncel değilse, iletişim sayfamız aracılığıyla bize bildir.

Bize ulaş