Praca ze sceną – pytania, które muszę sobie zadać

Masz scenę w filmie. Znasz tekst, znasz działania. Ale czy znasz swoją postać?

Nie ma znaczenia, czy to jedna kwestia w jednej scenie krótkiego metrażu, czy rola główna w wielkiej produkcji. Proces musi być ten sam. Oto lista pytań, które musisz sobie zadać przed każdą pojedynczą sceną.

Przejdź przez nie, odpowiedz szczerze, a nie możesz wiele stracić. Niektórzy aktorzy zapisują swoje odpowiedzi na kartce, żeby lepiej zbudować postać... spróbuj, to działa!

Podstawy #

Kim jestem?

To proste. Znasz imię i historię swojej postaci. Wiesz, do jakiej szkoły chodziła, kogo kocha, jaki ma ulubiony kolor, jak spędza wolny czas... słowem – wszystko.

Pamiętaj: im więcej o niej wiesz (niezależnie od tego, czy to wychodzi na ekranie), tym pełniejsza i bardziej przekonująca będzie twoja kreacja.

Gdzie i kiedy to się dzieje?

Gdzie rozgrywa się scena? Poświęć chwilę na przemyślenie, gdzie toczy się akcja i jak to na ciebie wpływa.

• szpital: jak twoja postać zareagowałaby na to miejsce?
• rodzinny dom: czy twoja postać chce tam być?
• supermarket: czy to nudne cotygodniowe zakupy, czy może masz nadzieję kogoś spotkać?

Zbadaj w myślach, jaką relację twoja postać ma z tym miejscem.

• Czy była tu wcześniej, czy to dla niej nowe miejsce?
• Co się wydarzyło ostatnim razem, gdy tu byłaś/byłeś, i jak to wpływa na ciebie teraz?
• Jakie emocje to miejsce wywołuje w twojej postaci?

Nie zapomnij też o czasie; nadmorski kurort w gorące, południowe lato to zupełnie coś innego niż ten sam kurort późną zimową nocą. Pomyśl, jakie emocje wywołuje w twojej postaci pora akcji: przystanek autobusowy w centrum miasta w środę rano, w drodze do pracy, to zupełnie inne miejsce niż w późną sobotę w nocy, gdy zamykają się bary i wokół roi się od podpitych imprezowiczów. Zastanów się, jak twoja postać czułaby się w tych okolicznościach...

Skąd właśnie przychodzę?

To ma znaczenie. Wyobraź sobie, że twoja postać właśnie wraca do domu; pomyśl, jak by się zachowywała, gdyby...

• wracała po ciężkim dniu w pracy
• wracała po piciu z przyjaciółmi
• wracała od fryzjera
• wracała z domu kochanka/kochanki

To, skąd przychodzisz, wpływa na to, jak się teraz czujesz.

Dokąd idę?

To nie zawsze jest istotne, ale pomyśl, jak byś się czuła/czuł w tych sytuacjach:

1. jesz szybką przekąskę, a potem idziesz do klubu z przyjaciółmi
2. jesz szybką przekąskę, a potem odwiedzasz umierającą w szpitalu matkę
3. jesz szybką przekąskę, a potem idziesz do kochanka/kochanki, żeby z nim/nią zerwać

Każda z tych opcji wpłynie na to, jak zjadasz tę szybką przekąskę!

Głębiej #

Te pytania pomagają zbadać twoją postać w scenie.

Czego chcę: cel nadrzędny

Warto to wiedzieć: to jest to, czego twoja postać pragnie przez cały film, i zazwyczaj jest dość ogólne. Na przykład twoja postać chce...

• odkupić się po poważnym błędzie
• zostać szefem za wszelką cenę
• przeżyć inwazję obcych i bezpiecznie dotrzeć do rodziny
• się zemścić

Ten ogólny cel będzie zabarwiał twoje działanie w każdej scenie.

Czego chcę: cel sceniczny

To podobne pytanie, ale dotyczy wyłącznie tej sceny. Zapytaj siebie, co twoja postać chce z niej wynieść:

• pogodzić się z kochankiem/kochanką
• wyznać komuś niewygodną tajemnicę
• pożegnać się z umierającym przyjacielem
• pożyczyć 500 € (a jeśli tak, to po co?)

Przypomnij sobie o tym przed rozpoczęciem sceny i miej to w głowie przez cały czas – to zabarwi twój występ.

Nieustanne pytanie dlaczego jest niezbędne, żeby osiągnąć autentyczny efekt, bo w prawdziwym życiu możemy tego nie okazywać wprost, ale za każdym naszym działaniem kryje się jakiś powód.

Twoja postać może iść do osiedlowego sklepu po chipsy... ale być może w rzeczywistości robi to, żeby wyjść z domu, bo mieszka sama i po prostu chce mieć kontakt z drugim człowiekiem. W takim przypadku może przeciągać błahą rozmowę ze sprzedawcą.

A teraz wyobraź sobie, że twoja postać paliła trawę przez cały dzień i dopada ją głód; chce chipsów, żeby zaspokoić to pragnienie, ale chce wyglądać na trzeźwą – więc będzie bardzo ostrożna i skróci kontakt do minimum.

Co się stanie, jeśli tego nie dostanę?

Zawsze warto się nad tym zastanowić. Co się stanie, jeśli moja postać nie dostanie tego, czego chce? Innymi słowy, jak wiele jest tu do stracenia?

Wyżej podaliśmy przykład pożyczenia 500 €. Wyobraź sobie, że twoja postać chce poprosić o pieniądze brata... co jest tu stawką?

• niewiele; miało być na urlop, ale można go w tym roku odpuścić
• wszystko; chodziło o spłatę długu, a „gruby Harry" przyjdzie i połamie kolana, jeśli do czwartkowego ranka nie zostaną uregulowane
• emocja; chciała/chciał dać wyobcowanemu dziecku urodziny, które będzie pamiętać

Co istotne, jak zareaguje twoja postać, jeśli nie dostanie tego, czego chce? Wybuchnie płaczem? Zbyje to śmiechem? Popełni samobójstwo? Wpadnie w złość? Stanie się agresywna?

Nawet jeśli scena nie przewiduje żadnej reakcji twojej postaci, musisz to wiedzieć, bo twoje emocje i tak przebijają się przez grę i widownia zrozumie, co to dla ciebie znaczy.

Jak to osiągnę?

Przeczytaj scenę i to rozgryź. Czy twoja postać będzie grozić, czułostkować się, flirtować, przekonywać...

Znasz już stawkę, więc jaka postawa jest twojej postaci potrzebna, żeby dostać to, czego chce?

Jednocześnie musisz zapytać siebie, co musisz pokonać, żeby to osiągnąć. Weźmy przykład pożyczania 500 € od brata. Może musisz przełknąć dumę, żeby w ogóle o to poprosić. Może musisz przyznać, że myliłaś/myliłeś się w jakiejś wcześniejszej decyzji. Może musisz skłamać albo postąpić wbrew swoim najsilniejszym instynktom.

Im więcej jesteś w stanie tu wymyślić, tym lepiej.

Na koniec #

I na zakończenie zadaj sobie jeszcze jedno pytanie:

Co moja postać myśli o sobie samej?

Wchodzisz do sceny z poczuciem pewności siebie? Szczęścia? Niepokoju? Troski? Złości? Irytacji? Ulgi? Nadziei?

To jedno słowo powinno wpływać na każdy twój ruch w scenie, dopóki cel nie zostanie osiągnięty albo nie zastąpi go inny.