Sahne Çalışması - Kendime sormam gereken sorular

Bir filmde sahnede yer alıyorsun. Repliklerini biliyorsun, aksiyonu biliyorsun. Peki karakterini biliyor musun?

Kısa bir filmin tek sahnesinde tek satır olması ya da büyük bütçeli bir yapımın başrolü olması fark etmez. Süreç her zaman aynı olmalı. İşte her sahne için kendine sormak zorunda olduğun soruların listesi.

Bu soruları tek tek gözden geçir, dürüst cevaplar ver; yanlış gidemezsin. Bazı oyuncular karakterlerini inşa etmeye yardımcı olması için cevaplarını gerçekten bir kağıt parçasına yazar... dene, işe yarıyor!

Temel Sorular #

Ben kimim?

Bu kolay. Karakterinin adını ve geçmişini biliyorsun. Nerede okuduğunu, kimi sevdiğini, en sevdiği rengi, boş zamanlarını nasıl geçirdiğini... aslında her şeyi biliyorsun.

Unutma; onlar hakkında ne kadar çok şey bilirsen (ekranda görünüp görünmediğinden bağımsız olarak), karakterin ekranda o kadar iyi ve dolu görünecek.

Nerede ve ne zaman?

Sahne nerede geçiyor? Aksiyonun nerede yaşandığını ve bunun seni nasıl hissettirdiğini düşünmek için biraz zaman ayır.

• bir hastane: karakterin bu ortama nasıl tepki verir?
• aile evi: karakterin orada olmak istiyor mu?
• bir süpermarket: bu sıkıcı bir haftalık alışveriş mi, yoksa birine rastlamayı mı umuyorsun?

Karakterinin mekânla kurduğu ilişkiyi zihninde keşfet.

• Daha önce orada bulundu mu, yoksa burası onun için yeni mi?
• En son burada ne oldu ve bu seni şu an nasıl etkiliyor?
• Bu mekân karakterinde hangi duyguları çağrıştırıyor?

Zamanı da unutma; öğle vakti, sıcak bir yaz günü sahil kasabası ile kış ortasında, gecenin geç saatlerinde aynı sahil kasabası birbirinden çok farklıdır. Yine aksiyonun ne zaman geçtiğine bağlı olarak karakterinin hissettiklerini düşün: şehir merkezindeki bir otobüs durağı, çalışmaya gidilen bir Çarşamba sabahı ile barların kapandığı, sarhoş insanların geçip durduğu Cumartesi gecesi geç saatlerinde bambaşkadır. Karakterinin bu koşullarda nasıl hissedeceğini düşün...

Az önce nereden geliyorum?

Bu fark yaratır. Diyelim ki karakterin az önce eve geliyor; eğer...

• ağır bir iş gününden gelseydi
• arkadaşlarıyla içkili bir buluşmadan gelseydi
• kuaförden gelseydi
• sevgilisinin evinden gelseydi

nasıl davranıp nasıl hissedeceğini düşün. Az önce nerede olduğun, şu an nasıl hissettiğini etkiler.

Nereye gidiyorum?

Bu her zaman geçerli olmayabilir, ama şu durumlarda nasıl hissedeceğini düşün:

1. hızlıca bir şeyler atıştırıyorsun ve ardından arkadaşlarınla gece kulübüne çıkacaksın
2. hızlıca bir şeyler atıştırıyorsun ve ardından hastanede ölmekte olan anneni ziyaret edeceksin
3. hızlıca bir şeyler atıştırıyorsun ve ardından sevgilinle ayrılmak için onun evine gideceksin

Bu seçeneklerin tamamı o hızlı atıştırmalığı yeme biçimini etkileyecek!

Daha Derine İnmek #

Bu sorular sahnedeki karakterini keşfetmene yardımcı olur.

Ne istiyorum: temel amaç

Bunu bilmek işe yarar: karakterinin tüm film boyunca istediği şeydir ve genellikle oldukça genel bir nitelik taşır. Örneğin, karakterin...

• büyük bir hatanın ardından kendini affettirmek istiyor
• ne pahasına olursa olsun patron olmak istiyor
• uzaylı istilasından sağ kurtulup ailesine güvenle ulaşmak istiyor
• intikam almak istiyor

Genel amaç, her sahnede oyunculuğunu şekillendirecek.

Ne istiyorum: sahne amacı

Bu da benzer bir soru, ama yalnızca sahneye uygulanır. Kendine karakterinin bu sahneden ne elde etmek istediğini sor:

• sevgilisiyle barışmak
• birine rahatsız edici bir sır söylemek
• ölmekte olan bir arkadaşıyla son vedalaşmak
• 500 € ödünç almak (bu durumda, ne için?)

Sahne başlamadan önce bunu kendine hatırlat ve performansın boyunca aklında tut; oyunculuğunu doğrudan etkileyecek.

Sürekli neden diye sormak, gerçek bir performans sergilemek için vazgeçilmezdir; çünkü gerçek hayatta her ne kadar belli etmesek de, yaptığımız her eylemin altında bir neden yatar.

Karakterin bir paket cips almak için köşedeki markete gidiyor olabilir... ama belki bunu gerçekten evden çıkmak için yapıyordur; yalnız yaşıyor ve biraz insan sıcaklığı istiyor. Bu durumda market sahibiyle önemsiz bir sohbet üzerinde oyalanabilir.

Ama diyelim ki karakterin tüm gün uyuşturucu içmiş ve yemek krizine girmiş; o açlık krizini gidermek için cips istiyor ama ayık görünmek istediği için etkileşimi çok dikkatli ve kısa tutacak.

Elde edemezsem ne olur?

Her zaman düşünmeye değer. Karakterim istediğini elde edemezse ne olur? Başka bir deyişle, burada ne kadar şey söz konusu?

Yukarıda 500 € ödünç alma örneğini verdik. Diyelim ki karakterin parayı ağabeyinden isteyecek... ne kadar şey söz konusu?

• pek bir şey değil; tatil içindi ama bu yıl vazgeçebilir
• her şey; bir borcu ödemek içindi ve Perşembe sabahına kadar ödemezse "iri Harry" gelip dizkapaklarını kıracak
• duygusal bir şey; yabancılaştığı çocuğuna unutulmaz bir doğum günü yaşatmak için istiyordu

Önemli olan şu: istediğini elde edemezse karakterin nasıl tepki verecek? Gözyaşlarına boğulacak mı? Gülüp geçecek mi? İntihar mı edecek? Öfkelenecek mi? Şiddet mi uygulayacak?

Sahnede karakterin tepki vermesi gerekmese bile bunu bilmen gerekiyor; çünkü oynarken duygularının sızacak ve seyirci bunun senin için ne anlama geldiğini anlayacak.

Nasıl elde edeceğim?

Sahneyi oku ve bunu çöz. Karakterin tehdit mi edecek, nazik mi olacak, flört mü yapacak, yoksa yavaş yavaş ikna mı etmeye çalışacak...

Risklerin ne olduğunu biliyorsun; peki karakterinin istediğini elde etmek için nasıl bir tutum sergilemesi gerekiyor?

Aynı zamanda, bunu elde etmek için neyin üstesinden gelmesi gerektiğini de sorman lazım. Ağabeyinden 500 € ödünç alma örneğine dönelim. Belki ödünç istemek için kibrinizi yutman gerekiyor. Belki daha önceki bir kararında yanıldığını kabul etmen gerekiyor. Belki yalan söylemen ya da en güçlü içgüdülerine karşı gitmen gerekiyor.

Burada ne kadar çok şey ortaya koyabilirsen o kadar iyi.

Son olarak #

Her şeyi toparlayabilmek için kendine şu soruyu sor:

Karakterim kendini nasıl görüyor?

Sahneye kendinden emin mi giriyorsun? Mutlu mu? Endişeli mi? Kaygılı mı? Öfkeli mi? Sinirli mi? Rahatlamış mı? Umutlu mu?

Bu tek kelime, sahnede hedefe ulaşılana ya da yerini başka bir şeye bırakana kadar yaptığın her hareketi etkilemeli.